Rezultati istraživanja Upućenost i stavovi studenata u Beogradu o pojmu monarhije

Kraljeva omladina, podmladak Udruženja Kraljevina Srbija, sprovela je istraživanje pod nazivom „Upućenost i stavovi studenata u Beogradu o pojmu monarhije“ sa ciljem da se ispitaju stavovi studenata fakulteta u Beogradu (zastupljeni su bili i Univerzitet u Beogradu i privatni fakulteti) o pitanjima monarhije, Kraljevske porodice Karađorđević, političkom sistemu itd.

U nastavku teksta vam predstavljamo rezultate ovog istraživanja (izveštaj u PDFu možete preuzeti OVDE).

   

REZULTATI ISTRAŽIVANjA

„Upućenost i stavovi studenata u Beogradu o pojmu monarhije“

   

Autori izveštaja:

1. Miloš Pavković

-diplomirani politikolog, student master studija na Fakultetu političkih nauka Univerziteta u Beoogradu

-član Izvršnog odbora Udruženja Kraljevina Srbija i predsednik Kraljeve omladine Udruženja Kraljevina Srbija

 

2. Bojana Nikolić

-student osnovnih akademskih studija međunarodne politike na Fakultetu političkih nauka Univerziteta u Beogradu

-član Gradskog odbora Beograd Udruženja Kraljevina Srbija

 

3. Damjan Macura

-student novinarstva na Fakultetu političkih nauka Univerziteta u Beogradu

-član Kraljeve omladine i Udruženja Kraljevina Srbija

 

4. Ljiljana Kolarski

-završila osnovne studije na Fakultetu za evropske pravno-političke studije u Novom Sadu, student Multidisciplinarnih master studija za terorizam, organizovani kriminal i bezbednost na Univerzitetu u Beogradu

-Član Kraljeve omladine i Udruženja Kraljevina Srbija

   

U Beogradu, 13. septembar 2018.

   

UVOD

Monarhistički oblik vlasti i vladanja odnosno državnog uređenja  prisutan je od stvaranja prvih organizovanih društvenih zajednica pa sve do danas. U periodu od nekoliko hiljada godina monarhije su prolazile kroz različite vrste promena i napredovale su od apsolutističkih despotija u starom veku,  preko feudalnih-staleških monarhija sa ograničenom vlašću monarha,  apsolutističkih i prosvećenih monarhija, koje su bile karakteristične za novovekovnu Evropu, i na kraju do nastanka ustavnih parlamentarnih monarhija kompatibilnih sa vrednostima savremenog doba, uvažavajući principe podele vlasti, suverenosti naroda, demokratske vladavine i ljudskih prava.

Srbija, kao i mnoge države, počinje svoju državnost kao monarhija. Srednjovekovne srpske države su nastale pod dinastijama Vlastimirovića i Nemanjića. U IX veku Srbija je bila kneževina pod knezom Vlastimirom po kome kasnije dinastija i dobija ime. Za vreme vladavine Nemanjića – najdugovečnije srpske dinastije, koja je više od dva  veka bila na prestolu,  Srbija je bila prvobitno županija sa velikim županom na čelu, zatim kraljevina sa Stefanom Prvovenčanim kao prvim krunisanim srpskim kraljem i na kraju carevina za vreme Dušana Silnog. Loza Nemanjića se gasi nakon smrti Uroša V Nejakog poslednjeg srpskog cara koji nije imao  potomaka.

Upravljanje Srbijom  posle Nemanjića preuzimaju istaknute velikaške porodice Lazarevići – potomci kneza Lazara Hrebeljanovića i Brankovići – potomci Vuka Brankovića, koja je u to vreme zvanično bila despotovina. Nakon pada Smedereva 1459. godine pod otomansku vlast, srpska srednjovekovna država prestaje da postoji i srpski narod gubi državnost za naredna tri i po  veka.

U XIX veku nakon Prvog i Drugog srpskog ustanka, kao i Prvog i Drugog srpsko-turskog rata Srbija ponovo obnavlja svoju državnost i nezavisnost, ovoga puta pod dvema novim dinastijama – Karađorđevićima i Obrenovićima. Ove dinastije nastale su od predvodnika dva ustanka, vožda Đorđa Petrovića – Karađorđa i Miloša Obrenovića. Pod ovim dvema dinastijama Srbija je bila vazalna kneževina u okviru Otomanske imperije do 1878. godine kada joj je priznata puna nezavisnost na Berlinskom kongresu, a 1882. postaje kraljevina krunisanjem kneza Milana Obrenovića za kralja.

Nakon „Majskog prevrata“ iz 1903. godine gasi se dinastija Obrenovića i na vlast po treći put dolaze Karađorđevići. Kralj Petar I Karađrođević – unuk vožda Karađorđa ostao je upamćen u istoriji kao jedan od najomiljenijih srpskih vladara u čije vreme je naša država dosegla najviše demokratske standarde onoga doba. Kralj Petar I je posle balkanskih ratova oslobodio prostore Stare Srbije i Makedonije, a nakon Prvog svetskog rata bio je prvi kralj nove, najveće balkanske države – Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca.

U međunaratnom periodu kralj Aleksandar je vodio   državu čvrstom rukom, imajući u vidu hetrogenost političkih i nacionalnih činilaca u novoj državi, a  pogotovo nakon uspotavljanja Šestojanuarske diktature 1929. godine, koja je usledila posle ubistva pet narodnih poslanika u Skupštini i bila je podržana od strane Francuske i Čehoslovačke republike.  Život je uzgubio u atentatu u Marseju 1934. godine prilikom zvanične posete Francuskoj kao prva žrtva nadolazećeg fašizma i nacizma u Evropi.

Poslednji srpski i jugoslovenski kralj bio je Petar II koji je iako maloletan, vlast formalno preuzeo 1941. godine i ubrzo nakon toga napustio zemlju pred nemačkom okupacijom. Po završetku Drugog svetskog rata i krvavog građanskog rata, revolucionarne snage sprovode  revoluciju i uspostavljaju federalnu republiku. To je formalno i potvrđeno na nedemokratskim izborima za Ustavotvornu skupštinu organizovanim 11.11.1945. godine sa samo jednom izbornom listom Narodnim frontom Jugoslavije. Opozicija je ove izbore bojkotovala jer im je prethodio masovni teror nad političkim neistomišljenicima, ubistva, lažna suđenja, deportacije i konfiskacija imovine. Tačni rezultati glasanja ostaće obavijeni velom tajne takozvanih „ćoravih kutija“.

Na ovaj način po prvi put u svojoj dugoj istoriji u Srbiji je implementiran republikanski oblik vlasti. Međutim, to je bila „lažna republika“ sa ograničenim ljudskim pravima, jednopartijskim totalitarnim sistemom bez građanskih, političkih i imovinskih sloboda i prava.

Nakon raspada SFRJ, SRJ, kao i Državne zajednice Srbije i Crne Gore, Srbija nastavlja svoju egzistenciju kao  nezavisna i samostalna Republika i to potvrđuje Mitrovdanskim ustavom iz 2006. godine.

   

METODOLOGIJA ISTRAŽIVANjA

Istraživanje je sprovedeno u periodu od 28. maja do 26. juna 2018. godine i obuhvatilo je 1308 ispitanika – studenata visokoškolskih ustanova sa sedištem u Beogradu. Upitnik je sadržao šesnaest pitanja koji su ispitanici popunjavali putem onlajn ankete. Cilj istraživanja bio je da proverimo znanje i informisanost studenata o pojmovima monarhije i demokratije, srpskoj kraljevskoj porodici, istoriji srpske države kao i njihove stavove o ovim pitanjima. Ovo je prvo sveobuhvatno istraživanje na temu monarhije koje se bazira na studentskoj populaciji – budućim akademskim građanima i u akademskom smislu elitom srpske države, bez obzira na političko uređenje Srbije. Kraljeva omladina kao deo Udruženja Kraljevina Srbija, nevladine i neprofitne organizacije želela je da dâ svoj doprinos istraživanju upućenosti i stavova studenata na ovu temu i da eventualno podstakne dalja istraživanja janog mnjenja o monarhiji u Srbiji.

            Socio-geografske karakteristike ispitanika

U ovom istraživanju izvršena je stratifikacija ispitanika na osnovu nekoliko kriterijuma. Prvi kriterijum bio je pol ispitanika na osnovu koga možemo videti da 52% uzorka čine ispitanici muškog pola i 48% ispitanici ženskog pola. Podaci su slikovito pokazani na grafikonu br. 1 ispod.

   

 

 

   

Drugi kriterijum stratifikacije jeste matični univerzitet i fakultet odnosno visoka škola sa kojih ispitanici dolaze. Na osnovu ukupnog broja ispitanika možemo videti da je udeo među ispitanicima koji studiraju na fakultetima društveno-humanističkog usmerenja najveći. Filološki i filozofski fakultet prednjače u ukupnom udelu studenata koji su uzeli učešće u istraživanju što i ne čudi u odnosu na ukupan broj studenata ovih fakulteta u odnosu na ostale. Zatim slede Pravni i Fakultet političkih nauka Univerziteta u Beogradu sa 10,7% odnosno 7,3% udela u ukupnom istraživačkom uzorku. Kada posmatramo fakultete tehničko-tehnološke orijentacije najzastupljeniji su Elektrotehnički, Mašinski i Građevinski fakultet Univerziteta u Beogradu sa 7,4%, 6,3% i 4,4% ukupnog uzorka istraživanja. Visoke strukovne škole u Beogradu takođe su ušle u okvire ovog istraživanja sa ukupnom zastupljenošću od 1,9%. Kao što se može videti iz grafikona br. 2 uzorak je veoma segmentiran među različitim fakultetima i ne postoji zastupljenost studenata niti jednog fakulteta koja je dominantna i koja bi mogla presudno uticati na konačne rezultate analize.

Procentualni udeo u ukupnom broju ispitanika ostalih fakulteta i visokih škola:

• Učiteljski fakultet Univerziteta u Beogradu – 4,1%
• Ekonomski fakultet Univerziteta u Beogradu – 2,8%
• Stomatološki fakultet Univerziteta u Beogradu – 2%
• Medicinski fakultet Univerziteta u Beogradu – 1,8%
• Prirodno-matematički fakultet Univerziteta u Beogradu – 1,5%
• Poljoprivredni fakultet Univerziteta u Beogradu – 1,5%
• Saobraćajni fakultet Univerziteta u Beogradu – 1,1%
• Geografski fakultet Univerziteta u Beogradu – 1%
• Farmaceutski fakultet Univerziteta u Beogradu – 0,8%
• Šumarski fakultet Univerziteta u Beogradu – 0,7%
• Fakultet bezbednosti Univerziteta u Beogradu – 0,7%
• Fakultet za specijalnu edukaciju i rehabilitaciju Univerziteta u Beogradu – 0,7%
• Arhitektonski fakultet Univerziteta u Beogradu – 0,6%
• Rudarsko-geološki fakultet Univerziteta u Beogradu – 0,6%
• Tehnološko-metalurški fakultet Univerziteta u Beogradu – 0,6%
• Biološki fakultet Univerziteta u Beogradu – 0,5%
• Fizički fakultet Univerziteta u Beogradu – 0,5%
• Hemijski fakultet Univerziteta u Beogradu – 0,5%
• Fakultet za fizičku hemiju Univerziteta u Beogradu – 0,2%

Istraživanje je takođe obuhvatilo i studente privatnih univerziteta u Beoradu sa sledećim udelom u ukupnom uzorku:

• Megatrend univerzitet – 0,4%
• Univerzitet Singidunim – 0,3%
• Union univerzitet – 0,8%

   

   

Još jedna vrsta kategorizacije koja se zasniva na pripadnosti ispitanika fakultetu je napravljenja u ovom izveštaju. Radi lakšeg razumevanja i stvaranje šire slike ukupnog uzorka podelili smo fakultete na četiri tipa: 1. društveno-humanistički tip; 2. tehničko-tehnološki; 3. prirodno-matematički tip i 4. medicinske nauke. Udeo u ukupnom uzorku prema ova četiri tipa fakuleta možete videti na grafikonu broj 3.

   

   

Poslednja stratifikacija napravljena je na osnovu geografskog područja iz kog ispitanici dolaze. Iako svi ispitani studiraju na visokoškolskim ustanovima u Beogradu, veliki broj njih ne dolazi iz prestonice. Najveći broj ispitanika dolazi iz Beograda – nešto više od 42%, na drugom mestu se nalaze ispitanici iz Centralne Srbije sa nešto više od 16%, 13,4% ispitanih je iz Zapadne Srbije, a 11,8% sa područja AP Vojvodine. 8,9% ispitanika dolazi iz regiona Jugoistične Srbije dok je 1,7% njih sa mestom boravka u AP Kosovo i Metohija. Ostalih 5,4% ispitanika dolazi iz zemalja regiona. Podaci o geografskoj rasrpostranjenosti ispitanika nalaze se na grafikonu br. 4.

   

   

REZULTATI ISTRAŽIVANjA

   

1. Da li znate šta znači pojam „ustavna parlamentarna monarhija“?

Zanimljivo je da ubedljivu prevagu, na prvo pitanje koje se odnosi na temu samog istraživanja, nosi pozitivan odgovor ispitanika sa 90,2%, a negativan 9,2%. Iz ovoga se može zaključiti da studenti smatraju da poseduju znanje o pojmu ustavne parlamentarne monarhije, koja se svakako razlikuje od samo ustavne ili samo parlamentarne, po demokratiji, narodnoj volji i suverenitetu koji je primarni cilj, po zastupljenosti parlamenta, političkih partija i šefa države, i kralja kao neutralne ličnosti sa ustavom određenim funkcijama koje bi bile u službi očuvanja volje suverenih građana, ne kao nosilaca svih prava državne vlasti.

   

   

2. Da li mislite da je monarhija (kraljevina, carevina) prevaziđen oblik vlasti karakterstičan za nerazvijena društva i države?

Istraživanje  je pokazalo da je većina studenata, sa 63,2%, iskazala mišljenje da monarhija nije prevaziđen oblik vlasti karakterističan za nerazvijene države i društva, dok nasuprot tome 29,8% smatra da jeste. Na trećem mestu sa 7% zauzima stav ne znam. Možemo pretpostaviti da rezultati analize pokazuju ovakav prikaz grafikona  zbog znanja da su neke od najrazvijenijih država u Evropi upravo monarhije, kao što su Velika Britanija ili Norveška, što pokazuje da oblik ovakve vladavine ne mora karakterisati nerazvijenu državu. Sa druge strane, države kao što su Svazilend u Africi, takođe su monarhije ali imaju izrazito visoku stopu siromaštva i nerazvijenosti. Iz ovoga možemo videti da je, pored geografske uslovljenosti, za državu izuzetno bitno oblik vladavine koji se sprovodi, pa tako i sam oblik monarhije u zavisnosti da li je ona apsolutistička, ustavna, parlamentarna ili ustavno parlamentarna monarhija.

    

   

3. Ukoliko bi se sutra održao referendum o proglašenju Kraljevine Srbije, kako biste glasali?

Ukoliko bi se referendum o proglašenju Kraljevine Srbije održao sutra, istraživanje je pokazalo da bi čak 40,2% ispitanika glasalo protiv, a 33,2% bi podržalo referendum. Dakle jedna trećina sudenata u Beogradu podržava mogućnost proglašenja Srbije kraljevinom, što  svakako predstavlja ozbiljnu podršku monarhističkim organizacijama u zemlji. Svakako nezanemarljiv procenat od 19,4%  prikazuje ispitanike koji ne znaju kako bi se opredelili po ovom pitanju, i na kraju, od ukupnog broja studenata 7,2% ne bi glasalo uopšte. Skoro petina neizjašnjenih ispanika pokazuje da nema izgrađen stav po ovom pitanju i da bi eventualno neke kampanje u budućnosti mogle u velikoj meri da utiču na oblikovanje ovog dela javnog mnjenja.

   

   

4. Po Vašem mišljenju, da li je pojam ustavne parlamentarne monarhije u suštini protivan demokratiji?

Ako pitanje o pojmu ustavne parlamentarne monarhije proširimo pitanjem o bliskoj vezi istog pojma i demokratije, više od polovine, odnosno 63,8%, smatra da nisu protivne jedna drugoj, što još jednom potvrđuje znanje o značenju samog pojma iz pitanja broj 2, čiji je demokratija neizostavni deo. 23,5% ispitanika je glasalo da demokratija jeste protivna ustavnoj parlamentarnoj monarhiji, dok se 12,7% izjasnilo da ne zna. Grafikon ispod prikazuje precizne podatke izraženih odgovora ispitanika o ovom pitanju. Možemo pretpostaviti da deo ispitanika koji smatra da je pojam monarhije suprotan demokratiji kao repere za monarhiju uzima apsolutističke monarhije na Bliskom Istoku ili monarhije srednjeg i starog veka ili da jednostavno nije upoznat sa konceptom ustavne parlamentarne monarhije.

   

   

5. Da li znate neke svetske kraljevine?

Oblik vladavine je važan segment ustavnog uređenja države i pitanje položaja šefa države je nezaobilazni element ustavne materije. S obzirom na mesto  i ulogu šefa države u političkom smislu, monarhistički odnosno republikanski oblik vladavine je bitan element u konstrukciji ustavnog identiteta. Međutim, upravo primeri promena oblika vladavina ukazuju i na promenljivost ustavnog identiteta. Na početku 20. veka monarhija je bila dominantan oblik vladavine u Evropi, ali je u određenom istorijskom i društvenom kontekstu potisnuta i od pravila postala izuzetak. Promena oblika vladavine iz monarhije u republiku je u najvećem broju evropskih država rezultat revolucionarnih promena, svojevrsna „baština“ revolucije, i kao takva predstavlja specifičan segment ustavnog identiteta. Promena iz monarhijskog u republikanski oblik vladavine se u ovim državama pokazala kao stabilna, jer ni u jednoj od ovih država ne postoji ozbiljna tendencija ka restauraciji monarhije.

Danas je, pak, broj država koje su kraljevine znatno manji. U svetu danas postoji 17 kraljevina od kojih su 7 u Evropi. Šest država članica EU su monarhije: Belgija, Danska, Holandija, Luksemburg, Španija i Švedska uključujući Norvešku i Ujedinjeno Kraljevstvo Velike Britanije i Severne Irske.

Na pitanje „Da li znate neke svetske kraljevine?“ odgovorilo je svih 1.308 ispitanika, dok je potvrdno odgovorilo 93,7% ispitanika, dakle, 6,3% ispitanika je navelo da ne poznaje ni jednu svetsku kraljevinu.

   

   

6. Navedite neku od država koja je kraljevina.

Na pitanje, da li mogu da navedu neku od država koja je kraljevina, odgovorilo je 1.182 ispitanika, dakle 90.37% ispitanika. Zabeleženi odgovori su zanimljivi, stoga će i njihova analiza biti predstavljena u nekoliko koraka. Prvo će biti analizirani odgovori u zavisnosti od broja država (kraljevina) koje su navedene , zatim, koje države su najčešće navođene i stoga najpoznatije kao monarhije i naposletku posebna analiza Ujedinjenog Kraljevstva Velike Britanije i Severne Irske i varijacije njenih naziva.

Dakle, izraženo u procentima, najveći broj ispitanika naveo je samo jednu državu 49.2%, dve države navelo je 2.12% ispitanika, tri države 1.44% a više od četiri države navelo je 1.27% ispitanih.

Države koje se mogu istaći kao najpoznatije među ispitanicima, usled učestalosti njihovog navođenja su sledeće: 26.14% ispitanika navelo je Ujedinjeno Kraljevstvo Velike Britanije i Severne Irske, zatim, drugo mesto najpoznatijih kraljevina dele Španija i Švedska sa istim procentom od 7.7% i kao treća najpoznatija kraljevina je Norveška, koju je navelo 3.72% ispitanika.

Veoma je zanimljivo istaći da je mali procenat ispitanih, svega 1.1% naveo pun naziv gotovo najpoznatije kraljevine u svetu, Ujedinjenog Kraljevstva Velike Britanije i Severne Irske.

Sudeći po rezultatima, ova monarhija je najpoznatija kao Velika Britanija i pod tim nazivom navelo je 15.4% ispitanih.

Na osnovu navedenih podataka možemo zaključiti da studenti, generalno, jesu upoznati o postojanju monarhija 21. veka, uzimajući u obzir visok procenat odogovora na ovo pitanje,ali ne i sa njihovim ukupnim brojem. Evropske monarhije su najpoznatije, dok je najčešće navođena monarhija iz Azije bila Saudijska Arabija. Interesantna je i činjenica da Ujedinjeno Kraljevstvo Velike Britanije i Severne Irske jeste najpoznatija evropska monarhija, ali pod skraćenim nazivom Velika Britanija. Razlog nenavođenja punog naziva ove monarhije može se objasniti ili nepoznavanjem punog naziva ili prosto usvajanjem medijski rasprostranjene skraćene verzije. Još jedno zanimljivo saznanje do koga smo došli u vezi sa Ujedinjenim Kraljevstvom je to da nijedan od ispitanika nije naveo Kanadu i Australiju kao monarhije te na osnovu toga možemo utvrditi generalno nepoznavanje činjenice da su ove dve države zvanično pod upravom britanske Krune.

   

   

7. Koji oblik vlasti je trenutno zastupljen u Srbiji?

U Ustavu se ustanovljavaju organi državne vlasti kojima su poverene određene nadležnosti. Imajući u vidu različite nadležnosti državnih organa u različitim državama, komparativna ustavna praksa  poznaje različite sisteme vlasti. Kriterijume klasifikacije oblika vlasti delimo na osnovu izbora šefa države i na osnovu ovlašćenja šefa države. Na osnovu navedena dva kriterijuma dobija se podela na: predsedničke, parlamentarne i polupredsedničke sisteme.

Predsednički sistem karakteriše stroga podela vlasti između legislative, egzekutive oličene u šefu države i judikative. Vrlo značajna odlika, koja ujedno pravi distinkciju u odnosu na parlamentarni sistem, je način organizovanja izvršne vlasti. Naime, izvršna vlast  je  u predsedničkim sistemima u rukama pojedinca, odnosno, šefa države. Ovakav status šefa države oslanja se i na način njegovog izbora. U parlamentarnim sistemima izbor predsednika poveren je parlamentu, dok je neposredan izbor predsednika od strane građana svojstven predsedničkom sistemu.

Parlamentarni sistem je oblik organizacije vlasti zasnovan na podeli vlasti. Odlikuju ga politička odgovornost izvršne vlasti, koja je oličena u Vladi, pred predstavničkim telom (parlamentom). Međutim, u poslednje dve decenije ustavotvorci u novijim demokratijama su se opredelili   za jedan modifikovani, mešoviti sistem. U državama centralne i jugoistočne Evrope postoji izrazito ugledanje na Francusku Petu republiku koja ima polupredsednički sistem, zato i ne čudi, da u većini zemalja, iz tog područja, uključujući i Srbiju, predsednika države biraju neposredno građani. U našoj državi je, na osnovu prethodno pomenutih kriterijuma, zastupljen polupredsednički sistem, ali na osnovu drugog kriterijuma, ta razlika postaje zamagljena, s obzirom da su ovlašćenja predsednika mala, ali on crpi svoj uticaj iz snage svog autoriteta i ličnosti. Taj primer se vidi za vreme mandata, bivšeg predsednika Borisa Tadića kao i sadašnjeg Aleksandra Vučića. U tim slučajevima, naš sistem više nalikuje na predsednički, dok je sličnost veća parlamentarnim sistemima usled mandata predsednika koji nisu imali izraženu harizmu i autoritet, poput Tomislava Nikolića.

Analizirajući odgovore na ovo pitanje, zapaža se da su svi ispitanici, njih 1.308 odgovorili na ovo pitanje. 57,4% ispitanika smatra da je u Srbiji zastupljen parlamentarni sistem vlasti, 24,2% veruje da je postojeći sistem predsednički, 13,3% da je polupredsednički, a 5,1% nije znalo da navede koji oblik vlasti je zastupljen u našoj zemlji. Navedeni podaci mogu se smatrati zabrinjavajućim, uzimajući u obzir da je 81,6% odgovorilo pogrešno i stoga pokazalo da su, nažalost, ubeđeni u ispravnost svog odgovora koji nije tačan.  Još alarmantnijim ove podatke predstavlja i sama činjenica da su u istraživaju učestvovali studenti, dakle, mladi i visoko obrazovano stanovništvo Srbije. Na osnovu prethodnih obrazloženja možemo istaknuti argument da bi monarhija učvrstila parlamentarni režim, koji je generalno podobniji za mlade demokratije poput Srbije, ali i smanjio zloupotrebu autoriteta i mesta predsednika stranke i istovremeno predsednika republike, koji se često dešava u Srbiji.

   

   

8. Da li ste čuli za Udruženje Kraljevina Srbija?

Udruženje Kraljevina Srbija je osnovala grupa studenata Beogradskog Univerziteta 2008. godine, pod imenom Kraljeva omladina kao nestranačko, nevladino i neprofitno udruženje, pod pokroviteljstvom Nj.K.V. Prestolonaslednika Aleksandra, sa primarnim ciljem obnove monarhije u Srbiji. Od osnivanja do danas, Udruženje broji  preko 20.000 članova i organizovano je u preko 80 gradskih, opštinskih i mesnih odbora, što nas čini, ne samo najvećom monarhističkom organizacijom, već i najvećom nevladinom organizacijom u zemlji.

Analiza istraživanja pokazala je sledeće rezultate: na pitanje da li ste čuli za Udruženje Kraljevina Srbija, potvrdno je odgovorilo 59,3% ispitanika, dok  veoma visok procenat ispitanih nikada nije čuo za Udruženje, čak 40,7%. Ovaj rezultat može se pripisati odsustvu interesovanja ka monarhiji, ali i neinformisanosti o prednostima kojima odlikuje ovaj oblik vladavine. Ipak, većina ispitanika je čulo za Udruženje i tome se može pripisati vrlo širok spektar aktivnosti, koje obavlja veoma posvećeno, a u koje se ubrajaju pozitivna kampanja, promotivne aktivnosti i humanitarni rad, kojima se približava građanima ideja ustavne parlamentarne monarhije kao cilj kome težimo.

   

   

9. Da li mislite da dovoljno poznajete istoriju Srbije?

Srbija i srpski narod imaju veoma dugu istoriju i tradiciju na koje mogu biti ponosni. Počevši od doseljavanja Slovena na Balkan u periodu od 6. do 9. veka i formiranja prvih država slovenskih naroda pa sve do danas. Srbija je zemlja uspešnih i poznatih kraljeva i vojskovođa, naučnika i književnika, diplomata i prosvetitelja, kao i borbe za slobodu, čast i pravdu u svim ratovima. Naši ispanici većinski smatraju da su dovoljno upoznati sa istorijom Srbije, 59,3% anketiranih tačnije. Skoro jedna trećina, odnosno 32,1% njih kaže za sebe da ne poznaje istoriju Srbije, dok 8,6% ispitanih studenata nije sigurno za odgovor na ovo pitanje.  Tokom većine osnovnog i srednjeg obrazovanja mladi u Srbiji uče istoriju naše države i naroda te otuda možemo tumačiti veliki procenat njih koji smatraju da su upoznati sa domaćom istorijom. Međutim, skoro trećina budućih akademskih građana svesno za sebe kaže da ne poznaje dovoljno istoriju Srbije, što je zabrinjavajući podatak. Nedopustivo je da intelektuelna elita ne poznaje istoriju sopstvene države. Udruženje Kraljevina Srbija ovim putem poziva institucije Republike Srbije uključujići Ministarstvo prosvete, nauke i tehnološkog razvoja kao i sve relevantne aktere iz oblasti prosvete da se dalje uključe i identifikaciju ovog problema i radu na njegovom rešavanju. Ovi mladi ljudi su budućnost naše zemlje, a kako stara latinska izreka kaže Historia magistra est odnosno „Istorija je učiteljica života“, obaveza je obrazovnog sistema da akademici u dovoljnoj meri budu upoznati sa istorijom sopstvene nacije i države.

Grafički prikaz odgovora na ovo pitanje nalazi se na grafikonu br. 13.

   

   

10. Da li je Srbija u svojoj istoriji nekada bila kraljevina?

Na pitanje da li je Srbija nekada ranije bila kraljevina velika većina je odgovorila potvrdo, a time i tačno. 98,2% anketiranih studenata zna da je Srbija bila kraljevina makar jednom tokom svoje duge istorije. Broj onih koji su pogrešno odgovorili na ovo pitanje je zanemarljiv – samo 0,6% odnosno ukupno 8 ispitanika. 1,1% ispitanika nije znalo odgovor na ovo pitanje. Podaci za ovo pitanje slikovito su prikazani na grafikonu br. 14.

Važno je napomenuti da je Srbija u najvećem delu svoje viševekovne istorije bila monarhija, odnosno županija, kneževina, kraljevina ili carevina. Tek nakon Drugog svetskog rata i pod uticajem Sovjetskog Saveza Srbija, odnosno Jugoslavija postaje republika. Međutim, nakon kraja Hladnog rata i raspada SSSR-a stekli su se uslovi za ponovno kandidovanje pitanja oblika vlasti u Srbiji i Udruženje Kraljevina Srbija se aktivno zalaže za preispitivanje državnog uređenja Srbije.

   

   

11. Da li postoji neka srpska dinastija u 21. veku?

Osnovana davne 1804. godine od strane Đorđa Petrovića-Karađorđa, vođe Prvog srpskog ustanka, dinastija Karađorđević jedna je od najpoznatijih dinastija u srpskoj istoriji sa tradicijom dugom preko 200 godina. Vladala je u nekoliko navrata Srbijom i u tim periodima je značajna naizmenična vlast sa dinastijom Obrenović. Vremenski razmaci vlasti dinastije Karađorđević su sledeći: od 1804. do 1813. godine, zatim od 1842. do 1858. godine i od 1903. do 1945. godine, kada je Jugoslavija proglašena republikom.

Od 2001. godine Nj.K.V. Prestolonaslednik Aleksandar II Karađorđević, sin poslednjeg jugoslovenskog kralja Petra II, živi sa suprugom, princezom Katarinom u Kraljevskom dvoru u Beogradu.

Veoma je značajno da je visok procenat ispitanika, 89.5% odgovorio sa DA i time potvrdio činjenicu da  u Srbiji još uvek postoji neka srpska dinastija. Može se zaključiti da je njen ugledom vremenom rastao, imajući u vidu da je nakon Majskog prevrata, 1903. godine okončano postojanje dinastije Obrenović i time dinastija Karađorđević postala jedina srpska dinastija u 21. veku. Ukupan broj ispitanika koji je smatrao da ne postoji nijedna srpska dinastija danas je 5.9%, dok se u nedoumici našlo 4.6%, odgovorivši sa ne znam.

Može se ponosno potvrditi da, uprkos postojanju republike, ispitanici ipak nisu zaboravili potomka najodvažnije osobe koja je Srbiju povela u borbu za oslobođenje, i sina poslednjeg kralja – Petra II iz vremena kada je naša država bila kraljevina.

Na ovom mestu treba pomenuti još jednu srpsku dinastiju koja ima svoje potomke danas a koja je vladala Crnom Gorom. Kao što su skoro sve uglednije crnogorske porodice tokom vremena doseljene u Crnu Goru, iz drugih srpskih zemalja, tako je doseljena i porodica Petrovića Njegoša, i to prema predanju koje se u toj porodici čuva. Danas u Crnoj Gori živi potomak dinastije Petrović, princ Nikola Petrović, praunuk poslednjeg crnogorskog kralja Nikole.

   

      

12. Da li ste upoznati sa humanitarnim radom kraljevske porodice Karađorđević?

Veoma minuciozan i aktivan humanitarni rad kraljevske porodice Karađorđević, kako rezultati istraživanja pokazuju nije mnogo poznat ispitanicima. Čak 50.5% ispitanika ne zna za bilo kakve aktivnosti kojima dinastija nastoji da pomogne mnogima, do 49,5% upućena u njihove aktivnosti.

Godine 1993. Princeza Katarina Karađorđević je osnovala humanitarnu organizaciju Lifeline sa kancelarijama u Čikagu i Njujorku, Torontu, Londonu i Atini. Fondacija Princeze Katarine u svakodnevnom radu uključuje kontakte sa ministarstvima koja imaju značajnu ulogu u razvijanju projekata, među kojima su Ministarstvo za rad, zapošljavanje, boračka i socijalna pitanja, Ministarstvo prosvete, Ministarstvo ekonomije i regionalnog razvoja i mnoga druga. Aktivnosti su proširene i na kulturne ustanove, škole i univerzitete, uključujući dodelu stipendija i unapređivanje komunikacije između studenata i stručnjaka iz stranih zemalja.

Druge važne aktivnosti obuhvataju i prikupljanje novca za medicinsku opremu koja je dostavljena brojnim bolnicama. Hiljade dece iz domova za decu bez roditelja i roditeljskog staranja u celoj zemlji su gosti Kraljevskog Dvora svakog Božića i Uskrsa kada dobijaju poklone. Pomoć je takođe obezbeđena i za mnoge izbeglice u Srbiji. Fondacija je prikupila gotovo 20 miliona evra za navedene aktivnosti i one predstavljaju samo deo od mnogobrojnih projekata koji će se odvijati u budućnosti, ali istovremeno i primer  posvećenosti i ljubavi koju dinastija Karađorđević upućuje svojoj zemlji i svom narodu.

   

   

13. Da li znate u čijem je vlasništvu Kraljevski kompleks na Dedinju (Beli dvor)?

Na pitanje da li znaju ko je vlasnik Kraljevskog kompleksa na Dedinju poznatiji kao Beli dvor dve trećine ispitanika ne zna tačan odgovor na ovo pitanje. Kraljevski kompleks na Dedinju obuhvata Beli dvor, Kraljevski dvor, kao i Crkvu Sv. Andreja koja je ujedno i krsna slava kraljevske porodice Karađorđević. Dvorski kompleks je izgrađen u periodu od 1924-1929 godine po nalogu i ličnim sredstvima kralja Aleksandra I Karađorđevića. Danas je Kompleks u vlasništvu Republike Srbije, što je znalo 33% ipistanih studenata. 21,2% ispitanika je ubeđeno da je Dvor u vlasništvu kraljevske porodice Karađorđević, što i ne čudi ako se uzme u obzir ko je Dvor izgradio i kome bi po logici stvari trebalo da pripada. Podsećamo, Kraljevski kompleks na Dedinju je oduzet porodici Karađorđević od strane komunističkih vlasti nakon 1945. godine, a nakon pada komunizma u Srbiji je izuzet iz restitucije. Najveći broj kao studenata kao odgovor na ovo pitanje označio je ne znam, čak 40,3% njih. 4,6% ispitnika je kao vlasnika Kraljevskog kompleksa navelo Zavod za zaštitu spomenika kulture, a 1% njih Ministarstvo kulture i informisanja.

   

   

ZAKLjUČAK

Kraljeva omladina – ogranak Udruženja Kraljevina Srbija sprovela je ovo istraživanje sa primarnim ciljem identifikacije stavova studenata u Beogradu o nekim važnim društvenim i političkim pitanjima kao i stepen upoznatosti sa pitanjima koja se tiču pojma ustavne parlamentarne monarhije, demokratije, srpske istorije i kraljevske porodice Karađorđević. Udruženje Kraljevina Srbija jedno je od prvih aktera javnog života koje je uvidelo važnost preispitivanja stavova studenata o važnim pitanjima koja su ovim istraživanjem obuhvaćena. Udruženje će takođe u narednom periodu još intenzivnije da se bavi proučavanjem ovih pitanja i pokušaće da dâ svoj doprinos u reševanju identifikovanih problema.

Na kraju, želeli bismo da istaknemo najvažnija saznanja do kojih smo došli analizom ovog istraživanja i rekapituliramo ih. Istraživanje je pokazalo da je studentima u Beogradu jasan pojam ustavne parlamentarne monarhije ali i da su mišljenja podeljena po pitanju da li je ovakav model organizacije države zastareo ili ne. Kada pogledamo odgovore na pitanje u slučaju referenduma na temu Srbije kao kraljevine sa jednom trećinom onih koji podržavaju promenu tretnutnog uređenja i petinom ispitanika koji su neodlučni po ovom pitanju, možemo zaključiti da je pitanje državnog uređenja i dalje tema koja je aktuelna i otvorena.

Kada na to dodamo podatak da tri petine studenata ne zna koji je oblik vlasti trenutno zastupljen u Srbiji smatramo da je mlade neophodno edukovati o pitanjima političkog sistema i državnog uređenja jer se pokazalo da nisu dovoljno informisani. Takođe, smatramo da je neophodno otvoriti javnu debatu koja bi se odnosila na pitanja oblika vlasti, političkog sistema i državnog uređenja Republike Srbije kako bi svi građani imali priliku da izraze svoj stav po ovom pitanju.

Ponosni smo na činjenicu da je skoro 60% anketiranih studenata čulo za samo Udruženje Kraljevina Srbija, što je pokazatelj da su naše aktivnosti koje realizujemo tokom godine prepozante od strane studentske populacije. Udruženje se osim promocijom ustavne parlamentarne monarhije bavi i različitim humanitarnim i edukativnim aktivnostima, volonterskim radom, organizacijom sportskih događaja i afirmacijom mladih ljudi, a od skoro i istraživačkim radom. Sve ovo daje nam vetar u leđa da nastavimo sa ovakvim aktivnostima i širinjem pozitivnih vrednosti koje zastupamo u društvu.

Devet od deset studenata zna  da i danas postoji srpska dinastija – kraljevska porodica Karađorđević, ali nešto manje od polovine njih, tačnije 49,5% je upoznato sa humanitarnim radom Njihovih Kraljevskih Visočanstava Prestolonaslednika Aleksandra i Princeze Katarine.

   

Istraživanje možete pogledati i na Fejsbuk strani Udruženja – LINK