U okviru rubrike „Lični stav“ pročitajte tekst Stanka Ljubanića, poverenika Udruženja Kraljevina Srbija za Kragujevac – „Regicid: samoubistvo nacije“
Tekst je prvobitno objavljen na sajtu Stav studenata:
https://www.stavstudenata.com/2015/03/23/regicid/
Postoje, naime, ubistva koja predstavljaju mnogo više od oduzimanja ljudskog života – ubistva kod kojih smrt žrtve kao ljudskog bića bledi i gubi na značaju pred dubokom simbolikom i ozbiljnošću posledica koje prate takvu smrt.
Regicid, iako u bukvalnom prevodu sa latinskog jezika znači „ubistvo kralja“ (regis cidium), u širem smislu označava namerno ubistvo monarha, krunisane glave, kakva god bila njegova vladarska titula. U užem smislu, naročito u Britaniji, regicid podrazumeva pogubljenje kralja po sudskoj presudi, nakon „pravičnog“ suđenja.
Ubistvo kralja je mnogo više od običnog zločina. To je simbolični, politički i metafizički čin, koji simbolizuje bezobzirnu, opsesivnu i oholu negaciju ideje prema kojoj se jedna misao, jedan princip i jedna nada mogu i fizički otelotvoriti u jednoj ličnosti. Kralj je simbol jedinstva, snage, ciljeva i sposobnosti svog naroda. Shodno tome, za razliku od ubistva „običnog“ čoveka, ubistvo kralja ne predstavlja prosto uklanjanje pojedinca motivisano mržnjom, koristoljubljem ili nekim drugim motivom – kraljeubistvo je čin kojim se napada na sve ono što jedan kralj simbolizuje.
Istorija, nažalost, pamti mnoštvo krunisanih vladara koji su padali kao žrtve zločinačkih zavera, atentatora, pobunjenika, revolucionarnih pokreta i njihovih krvožednih predvodnika. Francuski kraljevi Luj XVI i Anri IV, engleski kralj Čarls I, ruski car Nikolaj II Romanov, švedski kralj Gustav III i jugoslovenski kralj Aleksandar I Karađorđević su među vladarima čija su ubistva ostala upamćena kao najokrutniji, najtvrdoglaviji – i neuspešni – pokušaji da se uništi sve ono što je oličeno u neprikosnovenoj ličnosti monarha.
Istorijski posmatrano, kraljeubistvo je u srednjovekovnim monarhijama imalo i religijsku dimenziju. Prema teoriji o božanskom pravu kraljeva, koja je sve do nastanka savremenih ustavnih i parlamentarnih monarhija predstavljala jedinu i neprikosnovenu doktrinu o legitimitetu kraljevske vlasti, kralj svoj autoritet i svoje pravo da vlada izvodi i dobija direktno od Boga. Paralelno sa crkvenim poglavarima, koji su smatrani za Božje izaslanike u pogledu verskih pitanja i duhovne vlasti, kraljevi su smatrani Božjim namesnicima u čijim rukama se nalazila sekularna, zemaljska vlast. Polazeći od takve postavke, svaki pokušaj da se kraljev položaj dovede u pitanje, ugrozi ili ograniči, a naročito da se on sam svrgne, povredi ili liši života, smatrao se za naročito težak oblik svetogrđa, ravan pokušaju da se dovede u pitanje sama Božja volja. Shodno tome, ekskomunikacija je u srednjem veku bila univerzalna sankcija rimokatoličke crkve za kraljeubice. Iako teorija o božanskom pravu kraljeva u savremenim monarhijama predstavlja prvenstveno simbolični, tradicionalni koncept, proširen demokratskim shvatanjima o legitimnosti položaja monarha zasnovanoj na volji građana, kao i shvatanjima o verskom pluralizmu i odvojenosti crkve od države, ova teorija nije u potpunosti napuštena, te se kraljeubistvo i danas može smatrati ne samo zločinom protiv ličnosti, protiv političkog uređenja, protiv plemenite ideje koja je otelotvorena u ličnosti monarha, već i zločinom protiv samog koncepta duhovnosti.
Dugo se smatralo, naročito u Francuskoj, da se ubistvo kralja ne razlikuje od ubistva oca. Kralj je smatran za simboličnog oca nacije, te se i kraljeubistvo smatralo oceubistvom. Primera radi, Fransoa Ravajak, ubica francuskog kralja Anrija IV, nije osuđen za kraljeubistvo, već za „zlo, odvratno i dostojno prezira oceubistvo počinjeno lično nad pokojnikom kraljem Anrijem IV“.
O svrsishodnosti, opravdanosti i posledicama kraljeubistva najbolje svedoči sama istorija. Ubistvo monarha nikada nije dovelo do osvita slobode i procvata građanskih prava, kao što su to uglavnom očekivale kraljeubice koje su svoje žrtve smatrale za apsolutističke tirane, već su, sa smrću monarha, koji je čuvar nacionalnog jedinstva i stabilnosti, stvarani pogodni uslovi za nastupanje anarhije i diktature. Pali kralj nastavlja da živi kroz samu uzvišenost i neprikosnovenost svoje ličnosti, dok se njegovog ubice kroz nekoliko generacija više niko i ne seća.
Srž i suštinu mentalnog sklopa pojedinca koji je u stanju da liši života jednog kralja možda je najbolje opisao engleski kralj Čarls I Stjuart. Nakon što mu je izrečena smrtna presuda, dok ga je oružana pratnja sprovodila do njegovih odaja u Vajtholu, vojnici su za njim dovikivali: „Pravda! Pogubljenje! Pogubljenje!“ Kralj je na to tužno promrmljao: „Jadnici! Za jedan šiling, oni bi isto tako vikali i protiv svojih oficira.“
Autor teksta – gospodin Stanko Ljubanić, poverenik Udruženja Kraljevina Srbija za Kragujevac
Tekstovi u rubrici Lični stav predstavljaju izraz autora i nisu zvanični stavovi Udruženja Kraljevina Srbija.
No Comments